માઇક્રોવેવ અને ઇન્ફ્રારેડ તરંગોના સ્ત્રોત અને તેમના ઉપયોગો લખો.

(A) માઇક્રોવેવનું ઉત્પાદન ક્લાઇસ્ટ્રોન,મેગ્નેટ્રોન અથવા ગન ડાયોડ જેવા ખાસ પ્રકારની વેક્યૂમ ટ્યુબ દ્વારા થાય છે.
તે ખૂબ જ ટૂંકી તરંગલંબાઇ ધરાવતા રેડિયો તરંગો છે અને તેમની આવૃત્તિ $0.3 \text{ GHz}$ થી $300 \text{ GHz}$ ની વચ્ચે હોય છે.
માઇક્રોવેવના ઉપયોગો:
$(i)$ તેનો ઉપયોગ વિમાન નેવિગેશન માટે રડાર સિસ્ટમમાં થાય છે.
$(ii)$ તેનો ઉપયોગ ફાઇટર પ્લેન,નૌકાદળ અને સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશનના નિયંત્રણ માટે થાય છે.
$(iii)$ રડારનો ઉપયોગ બોલ (ટેનિસ અને ક્રિકેટ) અને વાહનોની ઝડપ માપવા માટે થાય છે.
$(iv)$ તેનો ઉપયોગ માઇક્રોવેવ ઓવનમાં થાય છે. આવા ઓવનમાં,માઇક્રોવેવની આવૃત્તિ પાણીના અણુઓની આવૃત્તિ સાથે અનુનાદ (resonance) સાધે છે. પરિણામે,તરંગની ઉર્જા પાણીના અણુઓની ગતિ ઉર્જામાં રૂપાંતરિત થાય છે,જેનાથી ખોરાક ગરમ થાય છે. ઘરેલું માઇક્રોવેવ ઓવન સામાન્ય રીતે $0.915 \text{ GHz}$ અથવા $2.45 \text{ GHz}$ નો ઉપયોગ કરે છે.
ઇન્ફ્રારેડ તરંગો ગરમ પદાર્થો અને તેમના અણુઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક સ્પેક્ટ્રમના માઇક્રોવેવ અને દ્રશ્યમાન વિભાગની વચ્ચે આવે છે. $LED$ પણ ઇન્ફ્રારેડ તરંગો ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આ તરંગોને 'હીટ વેવ્સ' (ઉષ્મા તરંગો) પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે પદાર્થમાં રહેલા પાણીના અણુઓ,$CO_2$ અને $NH_3$ દ્વારા સરળતાથી શોષાય છે. આ તરંગોના શોષણથી અણુઓની ગતિ ઉર્જા વધે છે,જેનાથી તે ગરમ થાય છે.
ઇન્ફ્રારેડ તરંગોના ઉપયોગો:
$(i)$ ઇન્ફ્રારેડ બલ્બનો ઉપયોગ ફિઝિકલ થેરાપીમાં થાય છે.
$(ii)$ ગ્રીનહાઉસ અસર દ્વારા તે પૃથ્વીનું સરેરાશ તાપમાન જાળવી રાખે છે.
$(iii)$ ઇન્ફ્રારેડ સેન્સરનો ઉપયોગ લશ્કરી હેતુઓ અને ખેતીમાં પાકના વિકાસના નિરીક્ષણ માટે થાય છે.
$(iv)$ $LED$ નો ઉપયોગ $TV$,વિડિયો રેકોર્ડર અને $Hi-Fi$ સિસ્ટમના રિમોટ કંટ્રોલમાં થાય છે.